Tarihçe

PERTEVNİYAL BANDIRMA HASTANESİ

1930 senesinde Bandırma’ya Belediye tarafından bir hastane yaptırılmasına karar verilmiş ve inşası için Belediye bütçesinden belli bir tahsisat ayrılmıştır. Hastanenin yeri için Havuzlu Bahçe mevkiinde yer alan yaklaşık dört dönümlük arpa ekili bir tarla uygun görülmüştür. Söz konusu tarla 150 lira kıymetle istimlak edilmiş, ancak hissedarlardan bir kısmının itirazı sonucu istimlak bedeli 200 liraya çıkarılmıştır.

1931 Ocak ayının sonlarında İçişleri Bakanlığı’ndan 20 yataklı bir hastane projesi ile 20 bin liralık keşif dosyası Belediyeye gönderilmiştir. Hastane için bütçede 15 bin lira bulunduğundan, kalan 5 bin liranın Vilayet Özel İdare Sağlık bütçesinden sağlanması konusunda girişimde bulunulmuştur. Ayrıca Belediye tarafından yaptırılan keşifte mevcut ödeneğin yetmeyeceği anlaşıldığından, aynı tahsisat kaleminde yer alan 3 bin liralık diğer ödeneklerin de hastane inşaatı için kullanılmasına karar verilmiştir. Hayırsever kişilerden de 1700 liraya ulaşan yardım toplanmış ve bu para gerektiğinde kullanılmak üzere un fabrikası sahibi Hasan Nazar Efendi’ye emanet edilmiştir.

Hastanenin inşasında Pertevniyal Valide Sultan Vakfı’ndan yapılan yardımın çok önemli bir payı vardır. Sultan II. Mahmud’un eşi ve Sultan Abdülaziz’in annesi olan Valide Sultan ülkenin birçok bölgesinde yaptırdığı hayır eserleri ve gerçekleştirdiği yardımlarla bilinmektedir. Sağlığında Medine’de bir hastane yaptırmak istemiş, bu talebini vakfiyesine de yazdırmış ama bu isteği hayatta iken gerçekleşememiştir. Vakıf Mütevellisi Osman Bey, 1931 yılında, bu dileğin bir nebze yerine getirilmesi maksadıyla İstanbul’da Vakıf Gureba Hastanesi’nde bir verem koğuşu yaptırmak için İçişleri Bakanlığı’na başvurmuş; İstanbul’da görüştüğü Bakanlık Müsteşarı Kemal Bey, Bandırma’da Belediye tarafından inşa edilmesi düşünülen ancak bütçe yetersizliği nedeniyle tamamlanması zor gözüken hastane binası için kendisinden yardım talebinde bulunmuştur. Osman Bey de istenilen paranın 15 bin lirayı geçmemesi, hastaneye Pertevniyal Valide Hastanesi isminin verilmesi ve hastane senedinin vakıf adına çıkarılması şartlarıyla istenilen yardımı gerçekleştirmiştir. Sonradan hastaneye malzeme tedariki aşamasında vakıftan bin lira daha istenmiş, bu miktar da ödenmiştir.

Vakıftan yeterli paranın tedarik edilmesiyle kapalı zarf usulüyle yapılan ihalede, hastanenin inşası 17.149,24 lira bedel ile Adli ve Kemal beyler isimli iki müteahhide havale edilmiş; 1931 yılı Nisan ayının ilk haftasında müteahhitlerden 1600 liralık teminat mektubu alınarak taahhüt işlemi tamamlanmıştır. 20 Nisan 1931 tarihinde gerçekleştirilen temel atma törenine Balıkesir Valisi ve diğer bazı bürokratlar katılmış, Vakıf idaresine gönderilmek üzere fotoğraf da çektirilmiştir. Ancak inşaat başladıktan sonra hastane binasına ilave edilmesi gerekli bazı alanlar olduğu anlaşılmış ve bunun için de müteahhitlere ayrıca 2.246,36 lira daha ödeme yapılmıştır.

İnşaatı oldukça hızlı ilerlediği anlaşılan hastanenin geçici kabulüne 31 Mayıs 1931 tarihli Belediye Encümeni toplantısında karar verilmiş, 15 gün sonra da kesin kabul yapılmıştır. Ancak inşaatın son aşamasında elektrik tesisatının yetersiz olduğu, hastanenin su ihtiyacı için yeni borular döşenmesinin gerektiği ve hastaneye yakışacak türde bir giriş alanı ve kapı inşası gibi eksikler tespit edilmiş, bunların da hızlıca tamamlanmasına çalışılmıştır. 1931 yılı Eylül ayında hastane inşaatı eksiksiz olarak tamamlanınca, Balıkesir Valisi Özdemir Salim Bey ile Polis Müdürü ve Evkaf Müdürü’nün de katıldığı bir kabul töreni düzenlenmiştir.

Bununla birlikte kabul töreninden sonra; hastanede kullanılacak ameliyat masası, mikroskop vb. tıbbi cihazlar yanında; yatak, yastık, karyola, abajur, mutfak eşyası gibi malzemelerin temini ile hastanenin etrafına duvar yapılması ve kaldırım taşı döşenmesi gibi çevre düzenleme çalışmaları yaklaşık bir yıl sürmüştür.

15 Ekim 1932 tarihli Encümen toplantısında hastanenin 10 gün sonra açılmasının kararlaştırıldığı kaydedilmesine rağmen, açılışın bu tarihe yetiştirilemediği; Belediye Başkanı Kaşif Bey’in Pertevniyal Vakfı Mütevellisi Osman Bey’e gönderdiği 29 Aralık tarihli bir mektuptan anlaşıldığına göre, hastanenin açılışı Aralık ayının sonlarına doğru gerçekleşmiştir.

Hastane hizmete girdiğinde ilk kadrosunda 1 başhekim, 1 başhemşire, 1 hastabakıcı kadın, 1 hademe, 1 aşçı, 1 hamamcı, 1 kâtip ve 1 ambar memuru bulunmaktaydı. Hastanenin ilk başhekimi Op. Dr. Memduh Necdet (Otoman) Bey, Atatürk’ün yakın arkadaşlarındandı. Takip eden yıllarda hastane kadrosuna daha fazla personel dahil edilerek hizmetine devam etmiştir.

Hastane bütçe yetersizliğinden 5 Ocak 1951 tarihinde Sağlık Bakanlığı’na devredilmiştir. 1954 yılında B Blok inşa edilmiş; 1000 metrekare üzerine beş katlı olarak yapılan C Blok ise 1974 yılında tamamlanmıştır. 1988 yılında hastanenin bitişiğinde yer alan 1440 metrekare arsa kamulaştırılmış, 1991 yılında yeni poliklinikler için ek bina inşasına başlanmış ve 1995’te D Blok da tamamlanarak Mustafa Güven Karahan Devlet Hastanesi adıyla faaliyetini sürdürmüştür.

Zamanla hastane alanının yetersiz kalmasıyla şehir dışında yeni bir devlet hastanesi inşaatına başlanmış ve 4 Ekim 2010 tarihinden itibaren de burada hasta kabulüne başlamasıyla da Pertevniyal Bandırma Hastanesi’nin faaliyetine son verilmiştir. Hastane binaları bir süre metruk olarak kalmış, 25 Şubat 2014’te tarihi ilk yapının haricinde kalan ek binaların yıkımına başlanmıştır. Pertevniyal Bandırma Hastanesi binası, Bursa Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Kurulu’nun 20/10/1995 tarih ve 4731 sayılı kararıyla tescilli yapılar arasına alınmıştır.

Sağlık Bakanlığı’na bağlı harabe durumundaki yapının, Milli Emlak Genel Müdürlüğü’nün 05/07/2018 tarihli yazısı ile “eğitim hizmetlerinde kullanılmak üzere” üniversitemize ön tahsisi yapılmış, 16/04/2019 tarihinde ise kesin tahsis işlemi gerçekleşmiştir. Yapının restorasyonu için Bandırma Kaymakamlığı, Bandırma Belediyesi ve Bandırma Onyedi Eylül Üniversitesi arasında 30/03/2021 tarihinde bir iş birliği protokolü imzalanmış ve süreçlerin Bandırma Belediyesi tarafından yürütülmesi kararlaştırılmıştır. Belediye ihaleye çıkarak 23/08/2021 tarihinde yüklenici firma ile sözleşme imzalamışsa da, 18/07/2022 tarihinde sözleşme feshedilmiştir. Bu aşamadan sonra yapı üniversitemizin sorumluluğuna geçmiş ve restorasyon ihale sürecini Yapı İşleri ve Teknik Daire Başkanlığı takip etmeye başlamıştır. Balıkesir Kültür Varlıklarını Koruma Bölge Kurulu tarafından 28/05/2024 tarihinde restorasyon projesinin onaylanmasıyla tadilat süreci başlamış ve 30/09/2025 tarihinde geçici kabulle Pertevniyal Bandırma Hastanesi üniversitemize teslim edilmiştir.

 

1931 Yılında Hastanenin Temel Atma Töreninden ve İnşaat Sürecinden Görünümler (Bir Zamanlar Bandırma, s.268)

 

1931 Yılında Bandırma Pertevniyal Hastanesi

1934 Yılında Bandırma Pertevniyal Hastanesi (Bir Zamanlar Bandırma 1. Bölüm, 2019, s.314)

1937 Yılında Bandırma Pertevniyal Hastanesi (Belediyeler Dergisi, 1937, s.70)

 

1932 Yılında Hastane Laboratuarından Bir Görünüm (Bandırma Belediye Arşivi)	1932 Yılında Hastane Çocuk Koğuşundan Bir Görünüm (Bandırma Belediye Arşivi)